Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 đã được thông qua tại Kỳ họp thứ 9 của Quốc Hội Nước Cộng hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam khóa XV vào ngày 16/6/2025… Khoản 1, 2, 3, 4, 5 và 6 ở Điều 4 về “Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương” quy định phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân; xây dựng chính quyền địa phương gần Nhân dân, phục vụ Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhân dân; thực hiện đầy đủ cơ chế phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương.…”.
Điều 11 Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã: Phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương: “1. Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương các cấp được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và cơ quan nhà nước ở địa phương và của mỗi cấp chính quyền địa phương theo hình thức phân quyền, phân cấp… 2. Việc phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây: a) Xác định rõ nội dung và phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn mà chính quyền địa phương được quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả; b) Đẩy mạnh phân quyền, phân cấp các nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nước ở trung ương cho chính quyền địa phương; phân định rõ giữa thẩm quyền của Ủy ban nhân dân và thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã; bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo về nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương, giữa chính quyền địa phương các cấp và giữa các cơ quan, tổ chức thuộc chính quyền địa phương…”.
Và Khoản 3 Điều 11 Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã nhấn mạnh một lần nữa: “Việc phân quyền, phân cấp, quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương, các cơ quan của chính quyền địa phương tại các văn bản quy phạm pháp luật phải phù hợp với quy định tại Luật này, bảo đảm quyền lực nhà nước được kiểm soát hiệu quả. Trường hợp cần thiết, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc giải quyết những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân cấp mình, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, không để việc giải quyết công việc, thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp bị đình trệ, ùn tắc, kém hiệu quả”.
Một số nội dung liên quan đến đất đai hộ tịch, tư pháp, công chứng, chứng thực, xác nhận hoàn cảnh, việc làm, nhân thân,… của người dân địa phương là thủ tục hành chính,… thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã được quy định tại điểm b Khoản 2 Điều 14 Nghị định số 118/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 09/6/2025, cụ thể: “Thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết hoặc liên thông giải quyết của Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã trên địa bàn tỉnh…”.
Để cụ thế hóa và thi hành nghiêm túc Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, ngày 09/6/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 118/2025/NĐ-CP “Về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại bộ phận một cửa và cổng dịch vụ công quốc gia”, trong đó có nội dung xử lý trách nhiệm nguời đứng đầu khi có hành vi vi phạm, như sau: Kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm cán bộ, công chức, viên chức, người lao động có hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này; Xin lỗi cá nhân, tổ chức khi cán bộ, công chức, viên chức thuộc quyền vi phạm các quy định về những hành vi không được làm trong giải quyết thủ tục hành chính quy định tại Nghị định này, gây bức xúc cho nhân dân (điểm d và đ Điều 38).
Thế là đã rõ, để tránh gây phiền hà cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính ở địa phương, Quốc hội, Chính phủ và ban ngành liên quan đã ban hành Luật và các văn bản dưới Luật để thực hiện, nhằm phục vụ người dân tốt hơn.
