Theo quy định tại Điều 331 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 13 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2025, thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án dân sự từ 1/7/2025 như sau: Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh; bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án khác khi xét thấy cần thiết, trừ quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực trong phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ.
Vừa qua, gia đình thương binh hạng 2/4, tại xã Thành Thới A, tỉnh Vĩnh Long xảy ra vụ án tranh chấp đất đã qua nhiều cấp xét xử nhưng VKSND cấp cao tại TP.HCM (nay là Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM) đang đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cũng có ý kiến. Dư luận địa phương khá quan tâm vụ án tranh chấp này.
Tòa án nhân dân huyện Mỏ Cày Nam (cũ) xét xử sơ thẩm tháng 9/2023, tuyên hủy các giao dịch liên quan đến QSDĐ giữa ông L. và con trai, chấp nhận yêu cầu chia thừa kế của nguyên đơn. Ông L. kháng cáo, tháng 2/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre (cũ) xét xử phúc thẩm, giữ nguyên bản án sơ thẩm. Ngày 30/9/2024, Viện trưởng VKSND cấp cao tại TP.HCM (cũ) ban hành Quyết định kháng nghị Giám đốc thẩm, đề nghị hủy cả 2 bản án sơ thẩm và phúc thẩm để xét xử lại. Tuy nhiên, ngày 20/11/2024, Tòa án nhân dân cấp cao tại TP.HCM mở phiên Giám đốc thẩm, ban hành Quyết định số 284/2024/DS-GĐT không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng VKS, giữ nguyên bản án phúc thẩm.
Trong đề nghị kháng nghị gửi VKSND tối cao để xem xét lại các bản án, Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM cho rằng: Quyết định giám đốc thẩm số 284/2024/DS-GĐT ngày 20/11/2024 của Tòa án nhân dân cấp cao tại TP.HCM chưa phù hợp với các tình tiết khách quan của vụ án. Đó là, các bản án sơ thẩm và phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, xác định toàn bộ diện tích đất là di sản thừa kế và chia theo pháp luật là chưa chính xác, có thể gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của đương sự.
Đáng chú ý, Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM chỉ ra nhiều điểm chưa hợp lý trong chứng cứ mà nguyên đơn đưa ra, như “tờ tương phân chia đất” được cho là lập năm 1994 nhưng có dấu hiệu không bảo đảm tính xác thực về chữ ký và thời gian xác nhận. Các tài liệu trong hồ sơ thể hiện ông L. là người sử dụng đất ổn định, liên tục từ năm 1971; có tên trong sổ địa chính từ năm 1995; được cấp Giấy CNQSDĐ đúng trình tự, thủ tục theo xác nhận của UBND huyện Mỏ Cày Nam nên cần được xem xét quyền lợi đúng quy định.
Từ đó, Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM cho rằng, các bản án chưa đánh giá đầy đủ công sức quản lý, gìn giữ và làm tăng giá trị đất của ông L. trong suốt nhiều thập kỷ là chưa thỏa đáng. Cơ quan này khẳng định có căn cứ để xem xét kháng nghị giám đốc thẩm theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 326 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
Liên quan đến vụ việc, ngày 16/01/2026, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long đã chuyển đơn của ông Phạm Văn L. đến Tòa án nhân dân tối cao, đề nghị xem xét lại vụ án. Đồng thời, đề nghị cơ quan có thẩm quyền thông báo kết quả giải quyết để Đoàn có cơ sở trả lời công dân.
Ngày 4/12/2025, VKSND tối cao có Thông báo số 203/TB-VKS-DS cho biết: “VKSND tối cao đã ban hành Công văn số 1266/YC-VKS-DS yêu cầu Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại TP.HCM chuyển hồ sơ vụ án trên để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền”. Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại TP.HCM cũng có công văn thông báo: “Hồ sơ vụ án đã được chuyển cho Tòa án nhân dân tối cao giải quyết theo quy định của pháp luật”.
Ông Phạm Văn L. bày tỏ: “Tôi năm nay gần 80 tuổi rồi, mang trong mình nhiều loại bệnh, mắt không còn nhìn thấy; vợ tôi cũng bị bệnh nằm một chỗ nhiều năm nay. Cuộc sống của vợ chồng tôi nhờ vào đám đất trồng dừa nay lại bị “chia tam, xẻ tứ” hoa lợi không còn được bao nhiêu, cuộc sống rất khó khăn. Nói thực lòng là tôi cũng đã có ý định chia cho cháu gái Phạm Thị Th. một ít đất vì cháu là con của chị cả Phạm Thị T. mà vợ chồng tôi đã chăm sóc nuôi nấng nhiều năm tại đây. Mong phán quyết của tòa án làm sao bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên cho thỏa đáng, giúp chúng tôi giữ được mối hòa thuận trong gia đình xây dựng đã mấy đời”.
Với sự việc cụ thể nêu trên, có thể thấy nội dung đề nghị kháng nghị của Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM, Viện KSND Cấp cao tại TP.HCM đối với vụ án nêu trên là đúng quy định về thẩm quyền được pháp luật quy định.
